Ceart agus COMHAR

Mar a chaill iris Ghaeilge a heagarthóir

1. Cúlra

 

Ar 25ú Meán Fómhair 2007, chuir Foras na Gaeilge in iúl don iris Comhar nach bhfaigheadh sí aon deontas ó thús 2008. Bhí an iris á foilsiú ó 1942 i leith, ach bheadh sé an-doiligh uirthi leanúint ar aghaidh gan deontas an Fhorais. Rinneadh achomharc ar an chinneadh, agus tionóladh cruinnithe de bhaill Chomhar Teoranta, an comhlacht a fhoilsíonn an iris. Bhí plé mór ann fá dtaobh den iris agus a todhchaí. Ar deireadh, d’éirigh bord Chomhar Teoranta as ina iomláine agus ceapadh bord nua:

Mar chathaoirleach, Uaitéar Ó Ciaruáin (Walter Kirwan), a chaith blianta fada mar státseirbhíseach sinsearach i Roinn an Taoisigh. Bhí sé mar uachtarán ar an chumann ollscoile a d’fhoilsíodh Comhar, an Comhchaidreamh, i dtús na seachtóidí ach thit an eagraíocht as a chéile sa tréimhse sin.

Anna Davitt, stiúrthóir Chomhar na Múinteoirí Gaeilge. Iníon an fhile Michael Davitt, nach maireann, agus neacht le Deirdre Davitt, Leas-Phríomh-Fheidhmeannach Fhoras na Gaeilge.

Breandán Mac Cormaic, fear gnó atá páirteach in an-chuid coistí Gaeilge, iar-uachtarán Ghaelscoileanna.

Ríona Nic Congáil, scríbhneoir, cathaoirleach Scríbhneoirí Óga agus Úra na Gaeilge, léachtóir.

Muireann Ní Mhóráin, príomh-fheidhmeannach na Comhairle um Oideachas Gaeltachta agus Gaelscolaíocht. Iníonn le Dónall Ó Móráin, príomh-bhunaitheoir Ghael-Linn.

Paula Ní Shlatarra, iar-státseirbhíseach sa Roinn Gnóthaí Eachtracha agus taidhleoir thar lear.

Trevor Ó Lachtnáin, abhcóide.

Mícheál Ó Ruairc, úrscéalaí agus file.

Bhí cuid de bhaill Chomhar ag iarraidh leanúint ar aghaidh le foilsiú na hirise. Dá dtiocfadh deireadh lena foilsiú ar feadh tamaill, cheap siad, beadh sé an-doiligh tús a chur léi arís. Bhí an t‑eagarthóir, Mícheál Ó hUanacháin, ag cur eagrán Eanáir 2008 le chéile, cé go raibh deireadh tagtha le deontas an Fhorais.

Ach ba í tuairim an bhoird gur cheart éirí as foilsiú na hirise fad is a bheadh iarratas nua ar dheontas á chur le chéile. Tá an chuma ar phearsanra an bhoird gur cuireadh le chéile iad in aon turas le dul i bhfeidhm ar Fhoras na Gaeilge agus deontas nua a fháil. Bhí teagmhálacha fairsinge ag an chathaoirleach sa státchóras - cairde sa chúirt, mar a déarfá. Ard-státseirbhíseach eile ab ea Ní Shlatarra, agus post faoin stát ag Ní Mhóráin. De bharr neacht Leas-Phríomh-Fheidhmeannach an Fhorais a bheith ar an bhord, bheadh an Foras an-ghar dá chuid imeachtaí. I gcás na mball seo, ní raibh aon cheangal acu le scríbhneoireacht na Gaeilge riamh, ach bhí ceangail mhaithe acu leis an chóras a dháileann deontais.

Shocraigh an bord go gcuirfí deireadh le foilsiú Comhar. Den chéad uair le breis agus seasca bliain, ní bheadh aon eagrán ar fáil ó Eanáir 2008 ar aghaidh. Chuaigh an bord ag lorg deontais ansin.